poniedziałek, 30 marca 2026

Wyposażenie wnętrza katedry w Wetzlarze


We wnętrzu katedry w Wetzlarze znajdziemy wiele ciekawych dzieł sztuki.

Grupa Ukrzyżowania. W łuku oddzielającym przejście od prezbiterium, znanym jako „Łuk Triumfalny”, znajduje się polichromowana grupa ukrzyżowania przedstawiająca Chrystusa na krzyżu, Jego matkę Marię po lewej stronie i ucznia Jana po prawej. Figury te powstały pod koniec XV wieku i pierwotnie znajdowały się w kaplicy św. Michała Archanioła. Zostały odrestaurowane i ponownie złożone w latach 80. XX wieku. Krzyż przedstawia nie tylko czaszkę, nawiązującą do miejsca ukrzyżowania Chrystusa, ale także drzewo życia, które wyrasta z korzeni i pąków.


Żyrandol cechowy. Wygląda jak żyrandol, ale to wcale nie jest żyrandol! Nie sposób już ustalić, czy kiedykolwiek nim był. To dzieło sztuki, niezwykle widoczny dar siedmiu cechów z Wetzlar, zostało podobno umieszczone w kościele po 1520 roku ku czci patronki, Maryi. Siedmiu aniołów w szatach liturgicznych diakonów otacza Królową Niebios, Maryję. Z długich zwojów ogłaszają siedem cudów Chrystusa. Sam Chrystus pojawia się jako błogosławiące dziecko na prawym ramieniu swojej matki, Maryi, przedstawionej w promiennej chwale na tle półksiężyca. Liczba siedem jest symbolicznie związana z wieloma praktykami chrześcijańskimi (np. sakramenty).


Barokowa ambona powstała około 1700 roku. Chrystus i czterech Ewangelistów przedstawieni są na pięciu intarsjowanych drewnianych panelach. Chociaż pudło rezonansowe musiało zostać wymienione po zniszczeniach wojennych, koronowana figura, przedstawiająca Jana Chrzciciela, powróciła na swoje pierwotne miejsce.

Wcześniej obie parafie posiadały własne organy, ale oba instrumenty padły ofiarą wojennych zniszczeń w 1945 roku. Rodzina przemysłowców Leitz z Wetzlar podarowała obu parafiom wspólne organy w latach 1954/55. Są one dziełem warsztatu organowego Rudolfa von Beckeratha w Hamburgu i stylistycznie nawiązują do ideału brzmienia północnoniemieckich organów barokowych. Niedawno gruntownie odnowiony instrument posiada 49 głosów w sekcjach organów głównych, organów swell, Rückpositiv i pedałowych.




Wczesnogotycki portal południowy katedry w Wetzlarze


Południowa nawa kościoła w Wetzlarze została ukończona około 1250 roku. Wraz z nią powstał najwcześniejszy z trzech portali katedry. Prawdopodobnie wykonali ją rzemieślnicy z Paderborn. Imponująco prosta grupa postaci przygotowuje wchodzących do opowieści o zbawieniu: na szczycie szczytu Chrystus zasiada na tronie jako Sędzia Świata. Dwaj aniołowie zstępują do Niego ze zwojem „Alfa et Omega”. Po Jego bokach stoją Kain (jako rolnik z koszem owoców) i Abel (jako pasterz z barankiem). W okrągłym łuku poniżej Boga, na konsoli stoi Maryja, patronka kościoła. Pod nią diabeł wyprowadza żyda lub w zależności od interpretacji opata. Dwie święte kobiety zwrócone są w stronę drzwi wejściowych, podczas gdy dwaj święci mężczyźni – po lewej apostoł Jakub z muszlą jako odznaką pielgrzyma, a po prawej apostoł Piotr z dużym kluczem – zwróceni są w stronę przybywających.

Antyżydowskie przedstawienia nie były rzadkością w średniowiecznych kościołach. Tablica umieszczona po prawej stronie portalu przez oba wyznania ma być przestrogą na przyszłość i dystansują się od tych antyżydowskich nastrojów.



Targ żelazny (Eisenmarkt) w Wetzlarze


Eisenmarkt (Targ Żelazny) znajduje się w geograficznym centrum Wetzlar i jest jednym z najstarszych placów w mieście. Pierwsze wzmianki o nim jako o miejscu handlu surówką żelaza pochodzą już z 1253 roku. Na środku placu znajduje się posąg świętej Barbary, patronki górników. Wkrótce po założeniu Wetzlar stał się ważnym ośrodkiem handlu surówką żelaza, wydobywaną w regionie w tzw. leśnych kuźniach. Do początku XIX wieku wokół targu żelaznego znajdowały się liczne sklepy, handlujące nie tylko samym żelazem, ale także wyrobami żelaznymi. Często wystawiano jedynie próbki; dostawy odbywały się później bezpośrednio od kowali do klienta. Oszczędzało to kowalom kłopotu z transportem towarów na rynek. 

Dziś targ żelazny zdobią okazałe domy z muru pruskiego. Szczególnie warta uwagi jest późnogotycka, szachulcowa kamienica przy Eisenmarkt 7, pochodząca z około 1500 roku, z wygiętymi belkami stropowymi. W latach 1690–1806 mieściła się tu apteka „Zum Goldenen Löwen” (Przy Złotym Lwie).

Innym atrakcyjnym domem przy Eisenmarkt jest „Alte Münz” (Stara Mennica) pod numerem 9. W 1599 roku dom ten został prawdopodobnie wzniesiony na miejscu średniowiecznej mennicy. Francuska inskrypcja na dłuższym boku domu sugeruje, że budowniczy prawdopodobnie należał do reformowanych uchodźców walońskich, przyjętych przez miasto Wetzlar w 1586 roku.

Dom Jerusalema (Jerusalemhaus) w Wetzlarze


Dom ten został zbudowany pod koniec XVII wieku i od 1694 roku zamieszkiwany jest przez rodzinę Georga Ernsta Wincklera, drukarza i wydawcy z Wetzlar. Prostszy, szachulcowy wykusz po lewej stronie został dobudowany w 1742 roku. 30 października 1772 roku Karl Wilhelm Jerusalem (1747–1772), sekretarz poselstwa w Brunszwiku, popełnił w tym domu samobójstwo. Goethe, który przebywał w Wetzlarzem latem 1772 roku, połączył swoje doświadczenia w Wetzlarze z tragicznym końcem Karla Wilhelma w swojej powieści „Cierpienia młodego Wertera”, opublikowanej w 1774 roku. W domu, odnowionym w latach 1986/87, na drugim piętrze znajduje się tablica pamięci Karla Wilhelma Jerusalema, „Wertera” Goethego.



Dom Augusta Bebela w Wetzlarze


Dom Augusta Bebela, Brodschirm 2. August Bebel, współzałożyciel Partii Socjaldemokratycznej w 1869 roku, spędził młodość i naukę zawodu w Wetzlar. Był synem pruskiego podoficera i kobiety urodzonej w Wetzlarze. Pod koniec 1846 roku, po śmierci ojczyma, rodzina przeniosła się z Kolonii-Deutz do rodzinnego miasta matki. Po jej śmierci Bebel i jego brat zostali przyjęci do Funduszu Sierocińca im. Johanna Davida Winklera. Bebel ukończył naukę zawodu tokarza i opuścił miasto w 1858 roku. Kilkakrotnie wracał do swojego „drugiego domu”.



Dawna siedziba najwyższego sądu Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego w Wetzlarze


Ratusz miejski, zbudowany w połowie XIV wieku i poddany kilku gruntownym renowacjom, od 1690 roku był siedzibą najwyższego sądu Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, Sądu Izby Cesarskiej, a od 1756 roku aż do jego rozwiązania w 1806 roku – jego kancelarii. Goethe zarejestrował się jako praktykant w tym budynku 25 maja 1772 roku.



Najstarszy dom o konstrukcji szkieletowej w Wetzlar


Najstarszy dom o konstrukcji szkieletowej w Wetzlar pochodzi z 1356 roku. Jest to trzykondygnacyjna konstrukcja słupowo-belkowa z wiszącymi słupami. Budynek reprezentuje typowy styl konstrukcyjny średniowiecznego szkieletu drewnianego i został gruntownie odrestaurowany w 1986 roku.






Przy rzece Lahn w Wetzlarze


Lahnpförtchen, zwany także Tränkpforte, niewielki otwór w średniowiecznych murach miejskich w Wetzlarze, służył osiedlonym tu rzemieślnikom, umożliwiając im czerpanie wody z kanału młyńskiego i rzeki Lahn. Nowa nowela „Milczący radny” autorstwa Wilhelma Heinricha Riehla, której akcja rozgrywa się w średniowiecznym Wetzlar, również rozgrywa się tutaj, przy Lahnstrasse.

Stary browar. Obecny budynek został wzniesiony w 1716 roku. Na terenie posiadłości mieścił się jeden z pięciu średniowiecznych browarów miejskich, a słodownia znajdowała się w tylnym budynku. Oba budynki przylegają do murów miejskich zachodnimi szczytami.

sobota, 28 marca 2026

Wetzlarer Dom - katedra w Wetzlarze


Katedra (kolegiata św. Marii) jest jednym z symboli miasta Wetzlar. Budowa katedry, która wciąż nie została ukończona, rozpoczęła się w 1230 roku. Jest ona następcą kościoła Zbawiciela (Salvatorkirche), konsekrowanego w 897 roku, który z kolei był następcą wcześniejszego kościoła. Kolegiata i kościół parafialny nazywane są katedrą od końca XVII wieku. Nazwa ta utrwaliła się w okresie istnienia Sądu Cesarskiego (1689–1806), kiedy to prepozytem kolegiaty był arcybiskup Trewiru (jeden z elektorów Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego), a katedra była zatem kościołem biskupim.

Budynek został poważnie uszkodzony podczas II wojny światowej. Bomby lotnicze zniszczyły chór, ołtarz główny, lektorium, oba organy oraz witraże w katedrze. Chociaż znaczną część zniszczeń udało się naprawić po wojnie, lektorium z organami należącymi do parafii katolickiej oraz ołtarz główny zostały bezpowrotnie utracone. Podczas gdy katedra została zniszczona, kaplica św. Michała Archanioła pełniła funkcję zastępczego miejsca kultu.

Budynek jawi się jako „kamienna księga średniowiecznych stylów architektonicznych”. Pomimo trwającej przez wieki budowy i niedokończonej wieży, do dziś prezentuje jednolity wygląd. Katedra jest wyjątkowa, ponieważ jest najstarszym kościołem symultanicznym w Kościele Ewangelickim w Nadrenii i jednym z najstarszych kościołów w Niemczech, z których korzystają zarówno katolicy, jak i protestanci.









Stary most na rzece Lahn w Wetzlarze


Stary Most na rzece Lahn (Alte Lahnbrücke) w Wetzlarze został zbudowany w drugiej połowie XIII wieku, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1288 roku. Był częścią średniowiecznego szlaku handlowego z Frankfurtu do Kolonii. Aby zwiększyć jego stabilność, filary znajdujące się w korycie rzeki zostały wzmocnione lodołamaczami. Po obu stronach siedmioprzęsłowego mostu stały wieże bramne; zostały one zburzone w pierwszej połowie XIX wieku.





sobota, 17 stycznia 2026

Kaplica biskupia w Merseburgu


Tak zwana Kaplica Biskupia znajduje się w północnym transepcie katedry w Merseburgu – miejscu pamięci i upamiętnienia zmarłych.

W latach 1466–1515 Thilo von Trotha był biskupem Merseburga i, w przededniu reformacji, przez prawie 50 lat kierował losami diecezji. Thilo systematycznie poszerzał potęgę ekonomiczną księstwa-biskupstwa i ukształtował katedrę, kapitularz i rezydencję biskupią zgodnie ze swoją wizją. Za jego panowania do północnej strony katedry dobudowano późnogotycki zamek, a samą katedrę przebudowano w stylu gotyckim. Ostatecznie katedra i rezydencja biskupia miały sprostać reprezentacyjnym potrzebom księstwa-biskupstwa. Za kadencji biskupa i jego następcy w katedrze powstały wybitne dzieła sztuki, które do dziś pozostają centralnym punktem uwagi.

Kamienna konstrukcja przegrody prezbiterium pochodzi z około 1230 roku. Podczas przebudowy północnego transeptu na kaplicę grobową biskupa Thilo, północna strona przegrody prezbiterium została pomalowana serią portretów wszystkich biskupów Merseburga.



niedziela, 11 stycznia 2026