Klasztor Steinfeld - historia

kompleks klasztoru Steinfeld jest otoczony murem

w klasztorze mieszczą się szkoła, pokoje gościnne, sklepik, kiedyś szkolny internat

centralnym i dominującym obiektem jest bazylika

brama wjazdowa do klasztoru

klasztor Salwatorianów w Steinfeld, po prawej figura założyciela o. F. Jordana

brama wjazdowa

jeden z dziedzińców klasztornych

historia klasztoru na tablicy

Klasztor Steinfeld w Eifel to dawne ponorbertańskie opactwo z bazyliką z XII wieku. Początki życia zakonnego w tym terenie sięgają około 920 roku, jednak w 1070 roku następuje lokacja klasztoru w Steinfeld. Od 1130 roku zostaje on przejęty przez zakon norbertanów. Klasztor staje się znaczącym ośrodkiem w Niemczech i posiada liczne klasztory córki w całej Europie np. klasztor Strahov w Pradze. 1184 roku zyskuje status opactwa. Opactwo zakłada filię w Kolonii niedaleko kościoła św. Gereonima tzw. Steinfelder Hof. Tam w 1615 roku opat Christophorus Pilckmann zakłada Collegium Norbertinum, klasztor przygotowujący do studiów i dla studentów zakonników studiujących na uniwersytecie kolońskim. do sekularyzacji związanej z wojnami napoleońskimi władzę sprawowało 44 opatów. Zabudowania klasztorne przeznaczono do różnych świeckich celów, a sama bazylika stała się kościołem parafialnym. Klasztor od 1923 roku stanowi własność zgromadzenia salwatorianów, którzy prowadzą tam szkołę z internatem.

Twierdza Drachenfels

ruiny Drachenfels

warownia położona jest na dominującym wzgórzu nad Renem

pozostałości warowni

Ruina warowni Drachenfels jest pierwszym zamkiem, który zwiedziłem w Niemczech. Nazwa wywodzi się od smoka, który według miescowej legendy miał mieszkać na tej górze/ skale. Zamek znajduje się terytorialnie w miejscowości Königswinter. Położony jest na malowniczej górze Drachenfels u podnóża Renu. Budowę rozpoczął w 1138 roku koloński arcybiskup Arnold I, a zakończono pracę w 1167. Zamek służył dla ochrony Kolonii od południa. Lenno przechodziło z ojca na syna w rodzie burgrabiów, który zaczął się tytułować von Drachenfels, ród wymarł w 1530 roku. Najsłynniejszy burgrabia Godart zbogacił się, wydobywając z zamkowej góry trachyt, istotny budulec wykorzystywany przy budowie katedry kolońskiej. W czasie wojny trzydziestoletniej w 1638 roku zdobyły go protestanckie szwedzkie oddziały i od tego momentu podupadł w ruinę. Z biegiem lat wydobycie trachytu w kamieniołomach znacząco wzrosło, co groziło zupełnemu zniszczeniu ruin. Ruiny uratował w 1836 roku rząd pruski zakazując wydobycia i je wykupując . 18 października 1819 roku studenci z Bonn na Drachenfels świętowali lipską bitwę narodów. Między innymi Heinrich Heine, który w wierszu "Noc na Drachenfels" opisał studencką wyprawę. Ruiny są odwiedzane przez mieszkańców okolicznych miast np. Kolonii. Odwiedziny George Gordona Byrona w maju 1816 roku rozpowszechniły ruiny Drachenfels poza granicami Niemiec. Zachowana ruina trzypiętrowego stołpu Drachenfels jest symbolem Siebengebirge (Siedmiogórza). Na szczyt wjeżdża najstarsza kolej zębata w Niemczech wybudowana w latach 1881-82.

Skarbonka arcybiskupa

kompleks bramy reńskiej

Przewrotnie zatytułowałem ten post: skarbonka arcybiskupa, bowiem w tym miejscu do kasy biskupiej wpływał pokaźny pieniądz. Na zdjęciu widoczne główne wejście do twierdzy celnej. Tu kupcy podróżujący Renem płacili cło. Kompleks składa się z trzech wież Rhein-, Zoll-, i Petersturm czyli Reńskiej, Celnej i Piotra. Z przodu biały budynek to tzw. Zollhaus czyli celny obok kaplica bramy Reńskiej pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej "Maria von den Engeln". Na placu przed bramą stojące stare kasztany nazywane są drzewami sądu. Być może oczekujący na oclenie towaru kupcy zastanawiali się nad wysokością cła jak nad wyrokiem sędziego.

tą drogą wędrowali kupcy od portu rzecznego wzdłuż murów do bramy Reńskiej.

brama Reńska w całej okazałości od strony rzeki

Brama Reńska o wysokości 26 metrów (6 pięter) pełniła funkcje obronne i celne. Tu przechowywano pieniądze z cła: do 7 000 guldenów rocznie. Należała do arcybiskupów kolońskich, od 1463 roku dzierżawiona przez kapitułę. Po sekularyzacji w 1802 roku dostała się w ręce prywatne, w połowie XIX wieku należała do kompleksu klasztornego franciszkanek, a potem sióstr św. Wincentego.

przed bramą pomnik biskupa Friedericha von Saarwerden

Pomnik przed bramą upamiętnia arcybiskupa i elektora kolońskiego Friedericha von Saarwerden, założyciela i budowniczego miasta. Rysy twarzy odwzorowane są na podstawie rzeźby z tumby nagrobkowej z katedry kolońskiej.

Świnie z Zons

świnie z Zons

złapać świnie

Przed Feldtor czyli bramą Polną znajduje się przedziwny pomnik, którego bohaterami są świnie z Zons. Związany jest z porwaniem stada świń mieszkańców Zons przez żołnierzy arcybiskupa kolońskiego Salentina  von Isenburga w 1577 roku. Otóż dostojnik kościelny  próbował ponownie przejąć w swoje posiadanie Zons, które zostało wydzierżawione mieszczanom i nakazał swojemu wojsku "uprowadzić" 50 świń, będących własnościom mieszkańców Zons i przepędzono je aż do Kaiserswerth. Dwa lata później arcybiskup doszedł do porozumienia z miasteczkiem i naprawił wyrządzoną szkodę.

Stary port rzeczny

widok na zamek Friedstrom

mury przed dawnym starym portem

Dziś wokół umocnień Zons poza zabudową miejską rozpościerają się łąki aż trudno uwierzyć, że w średniowieczu znajdował się tu port rzeczny na Renie. Tu cumowały okręty i następnie kupcy płacili cło dla biskupa kolońskiego. W porcie dominowała bryła zamku, w którym rezydował dostojnik-urzędnik, odpowiedzialny za pobieranie cła. Okręty cumowały przed murami miejskimi, w który można dostrzec zakotwiczenia i koła służące do zacumowania. Następnie już pieszo ruszano do twierdzy, aby opłacić cło. Na drugim zdjęciu widoczna jest po lewej stronie okrągła wieża tzw. Eisbrecher, której nazwa pochodzi od tego, że na niej w srogie zimy łamały się kry lodu. Na wieży można zobaczyć wyszczerbienia pochodzące od lin cumujących okrętów handlowych.

Średniowieczna twierdza celna Zons

widok na twiedzę Zons

widok na miasto otoczone murami, tu akurat najdłuższy fragment bez murów

a tu mury jak na twierdzę przystało

a tu plan orientacyjny, choć tu zgubić się nie da ;)

Jeśli ktoś z Was chciałby pooddychać klimatem średniowiecznych fortyfikacji zapraszam do zwiedzenia Zons, niedaleko Kolonii. Dawniej nazywano to miejsce Feste Zons (twierdza Zons) albo Stadt Zons (miasto). Dziś należy administracyjnie do Dormagen i leży nad Renem. Osada po raz pierwszy jest wspomniana w VII wieku w testamencie biskupa Kuniberta z Kolonii. Archeologicznie potwierdzono istnienie tutaj merowińskiej osady. W XII wieku źródła piszą o dworze biskupa kolońskiego. Od połowy XIII wieku powstaje tu twierdza (castrum). W 1372 roku koloński arcybiskup Friedrich III von Saarwerden przenosi siedzibę celną z Neuss do Zons i chroni ją murami i fosami i tak osada otrzymuje prawa miejskie w 1373 roku. Centrum twierdzy stanowi zamek Friedestrom, który pełni funkcję zarządzania i ochrony pobranego cła. Budowa twierdzy została  ukończona w XV wieku.
Co ciekawe w 1057 roku polska królowa Rycheza była właścicielką Zons, po zamianie dóbr z arcybiskupem kolońskim Anno II.

Portalowo-mozaikowo u św. Marcina

portal zachodni do świątyni

piesek? - detal z portalu (archiwolty)

mozaiki wczesnośredniowieczne

mozaika przy ołtarzu (błogosławieni czyniący pokój)

I ostatnia seria zdjęć z kościoła św. Marcina w Kolonii.

Wnętrze kościoła św. Marcina (Wielkiego)

wnętrze romańskiej świątyni - nawa główna w głębi prezbiterium

absyda i prezbiterium

nawa główna - widok w kierunku głównego wejścia

sklepienie krzyżowo-żebrowe

nawa główna i nawa boczna

wejście do zakrystii w absydzie transeptu

galeryjki arkadowe, charakterystyczne dla nadreńskiego romanizmu

Kościół św. Marcina (Wielki) w Kolonii

dominująca sylwetka wieży kościoła św. Marcina

zbliżenie

romańska architektura wieży

Kościół Świętego Marcina nazywany Wielkim (niem. Groß St. Martin) jest jednym z dwunastu romańskich kościołów w Kolonii. Usytuowany jest w obrębie historycznego Reńskiego Przedmieścia, części Starego Miasta pomiędzy Renem a Starym Rynkiem. Świątynia Świętego Marcina obok wież katedry i ratusza tworzy dominantę w panoramie Kolonii widzianej od strony Deutz po drugiej strony Renu. Kościół jest romańską trójnawową bazyliką z wieżą na skrzyżowaniu naw, do którego zamiast ramion transeptu i przestrzeni chórowej przylegają trzy absydy, tworząc układ treflowy. Ponad skrzyżowaniem naw wznosi się czworoboczna masywna wieża z czterema narożnymi wieżyczkami. 

Kościół wznosi się na miejscu dawnego basenu rzymskiego. Powstał w XII wieku jako kościół opacki dla benedyktynów, do których należał do XIX w. Odtąd kościół parafialny, w 2009 przywrócono także klasztorną funkcję kościoła. Opiekę nad świątynią sprawuje Monastyczna Wspólnota Jerozolimska. 

 

Zabytkowe wyposażenie kościoła św. Marcina (Wielki)

Grupa Ukrzyżowania i kamienna chrzcielnica

1. Z pierwotnego wystroju kościoła św. Marcina (Wielki) w Kolonii zachowała się późnogotycka Grupa Ukrzyżowania – krucyfiks z Chrystusem i figury Marii i Jana Ewangelisty. Pierwotnie stanowiły część ołtarza z 1509 roku, fundacji rajcy miejskiego Johanna von Aich. Rzeźby wykonał Tilman van der Burch. Do najstarszych zabytków należy kamienna chrzcielnica z pierwszej połowy XIII wieku. Wykonana jest z jasnego wapienia ma formę oktagonalną. Od strony zewnętrznej jest bogato rzeźbiona. W narożach u góry lwie głowy, w górnej części fryz ze stylizowanymi gałązkami z listkami winnej latorośli. Powyżej duże, stylizowane kwiaty.

Grób Pański

2. Obok znajduje się Grób Pański – pełnoplastyczna figura Chrystusa złożonego do grobu w otoczeniu Nikodema, Marii Salome, Marii Magdaleny, Marii, Jana Ewangelisty i Józefa z Arymatei. Dzieło to ma charakter narracyjny, ukazuje scenę momentu złożenia Jezusa do grobu, obrazują to Nikodem i Józef z Arytamei, którzy kładą prześcieradło z ciałem Chrystusa na grobie. Maria Salome kieruje swój wzrok ku Nikodemowi, pozostali opłakują i adorują Zbawiciela. Dzieło to ma charakter dewocyjny, skierowane dla odbiorców aby oni włączyli się w adorację ciała Chrystusa. Taka forma upowszechniła się we Francji i krajach Rzeszy w XIV–XVI wieku. Dzieło to datowane na początku XVI wieku przypisywane jest Jochannowi von Aich, lub jego warsztatowi. 

figura Chrystusa Ubiczowanego

3. Kolejną rzeźbą związaną prawdopodobnie z warsztatem van der Burcha jest ponadnaturalnej wielkości, drewniana figura Chrystusa Boleściwego, datowana na początek XVI wieku. 

figura św. Elifiusza

4. Do najstarszych dzieł z XII wieku obecnego wystroju należy figura świętego Elifiusza, drugiego patrona świątyni. Trzyma się za głowę, bowiem według legendy został ścięty z polecenia cesarza Juliana (niektóre źródła twierdzą, że przez samego cesarza), a następnie podniósł głowę i trzymając ją rękami udał się do miejsca swego pochówku. Trochę makabryczne, ale tak twierdzą podania z Acta Sanctorum.

Trzej Królowie w Kolonii

w centrum kolońskiej katedry relikwiarz Trzech Królów

a tu troszkę bliżej

Najcenniejszym obiektem katedry jest znajdujący się w przestrzeni ołtarza głównego relikwiarz Trzech Króli. W 1164 r. cesarz Fryderyk Barbarossa przywiózł je z podbitego Mediolanu nad Ren. Doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. w Jerozolimie św. Helena, matka cesarza Konstantyna Wielkiego, po czym miała je wysłać do Konstantynopola. Stamtąd jeszcze w IV w. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. Relikwiarz, wykonany pomiędzy 1181 a ok. 1230, jest w typie domkowym, składa się z trzech sarkofagów które tworzą swego rodzaju trójnawową bazylikę. Wykonany jest z drewna, całkowicie pokrytego złotą i srebrną okładziną i wyszukanymi dekoracjami z ponad tysiąca kamieni szlachetnych. Na ścianach relikwiarza przedstawiono biblijną historię świata oraz postaci proroków i apostołów. Wewnątrz mieszczą się relikwie Trzech Króli, a ponadto świętych Nabora i Feliksa oraz Grzegorza ze Spoleto. Autorem tego dzieła jest Mikołaj z Verdun i jego warsztat, autor ołtarza z Klosterneuburga.

Ołtarz patronów miasta Kolonii

W katedrze kolońskiej znajduje się w kaplicy maryjnej ołtarz Trzech Króli (niem. Dreikönigsaltar), znany również jako Ołtarz Patronów Miasta (Altar der Kölner Stadtpatrone). Jest to XV- wieczne dzieło Stefana Lochnera w formie tryptyku.  

Program ikonograficzny odnosi się do miasta Kolonii, będącej wówczas jednym z ważniejszych miast Rzeszy, siedzibą arcybiskupstwa oraz silnym ośrodkiem artystycznym. Patronami miasta i katedry są ukazani w środkowej scenie Trzej Królowie, których relikwie spoczywają do dziś w katedrze.

Po lewej stronie widzimy św. Urszulę i towarzyszące jej dziewice w liczbie jedenastu, które zostały zamordowane przez Hunów w Kolonii w roku 383 podczas ich pielgrzymki do Rzymu. Na proporcu znajduje się godło odnoszące się zarówno do św. Urszuli i jej dziewic (11 płomieni), jej pochodzenia (Anglia) natomiast sztandar odnosi się do ówczesnej przynależności Kolonii do Hanzy (biało-czerwone barwy były barwami tego związku miast).

Kolejnym patronem miasta jest zmarły ok. 304 roku święty Gereon – męczennik, legionista rzymski, ukazany w prawym skrzydle jako chrześcijański rycerz. W wiekach średnich był patronem rycerzy. W pobliżu ratusza znajduje się kościół św. Gereona.

Madonna Mediolańska w Kolonii

Madonna Mediolańska

Skąd się wzięła Madonna z Mediolanu w Kolonii?
W 1164 roku Fryderyk Barbarossa udał się do Mediolanu na wyprawę, w wyniku której przeniósł do Kolonii rzeźbę NMP i relikwie Trzech Króli, traktując zdobycze jako ważny atut w wysiłkach o odnowienie cesarstwa Karola Wielkiego. Cesarz przekazał zdobycze arcybiskupowi kolońskiemu Rainaldowi z Dassel i tak rzeźba zadomowiła się w katedrze kolońskiej. Te dary uczyniły to miasto ważnym punktem docelowym średniowiecznych pielgrzymek. 
Pierwotna rzeźba została zniszczona prawdopodobnie w wyniku pożaru dawnej romańskiej katedry. Obecna gotycka rzeźba ma związek z kolońskim warsztatem, który działał na przełomie XIII i XIV wieku i brał udział we wznoszeniu gotyckiej katedry. Jest to figura naturalnej wielkości (1,61 m) wykonana z drewna orzechowego. Przedstawia Maryję trzymającą w lewej ręce Dzieciątko. Postacie patrzą na siebie nawzajem; na ich twarzach widoczny jest delikatny uśmiech. Dzieciątko trzyma w lewej ręce jabłko. Jest to wczesny przykład rzeźby typu ikonograficznego znanego wcześniej we francuskiej rzeźbie architektonicznej. Typ ten charakteryzuje się dynamizmem, podkreślonym przez charakterystyczne, specyficzne dla wczesnego gotyku esoidalne wygięcie ciała Maryi oraz "warstwowe" nałożenie szat. Dodam tylko, że większość zwiedzających katedrę nie ma świadomości, że mija dość ważny dla kultu i historii katedry obiekt.

Ślad pamięci o budowniczym katedry kolońskiej

epitafium budowniczego katedry

W północnej części transeptu katedry kolońskiej przy jednej z kolumn znajduje się szczególne epitafium. Jest ono związane z jednym z budowniczych katedry i zarazem rzeźbiarzem Konradem Kuynem (+ 1469). Składa się ono z dwóch części: kamienia z inskrypcją, na którym budowniczy klęczy a za nim stoi wstawiający się za nim św. Andrzej oraz rzeźby Matki Bożej z gotyckim baldachimem.  Pierwsza część pochodzi z warsztatu rzeźbiarskiego samego Kuyna, natomiast figura NMP z warsztatu z Utrechtu. Łacińska inskrypcja na epitafium brzmi w wolnym tłumaczeniu następująco: W roku Pańskim 1469 28 dnia stycznia zmarł czcigodny Pan Magister Conrad Kuyn, mistrz budowlany tego kościoła, którego dusza niech spoczywa w pokoju. Amen.
Dodam tylko, że budowa obecnej katedry rozpoczęła się w 1248 roku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880.

Architektura wnętrza dawnego kościoła antonianów

nawa główna kościoła 

typ kościoła bazylikowego - nawa boczna jest dwukrotnie niż od głównej

nawa boczna - sklepienie krzyżowo-żebrowe

kolorowy zwornik

służka wisząca - ładna?

Długość wnętrza dawnego kościoła antonianów wynosi 28 m, wysokość nawy głównej 15,5 m. Nawy boczne są o połowę niższe.