Kościół św. Jakuba Starszego w Goslarze (II)

 

Kościół św. Jakuba Starszego w Goslarze (I)

Kościół św. Jakuba Starszego to zabytkowa świątynia na starówce w Goslarze. Parafia rzymsko-katolicka należy do diecezji Hildesheim. Kościół św. Jakuba jest drugim najstarszym kościołem założonym w Goslarze, po kolegiacie św. Szymona i Judy (Goslarer Dom). Podczas gdy kolegiata była symbolem władzy cesarskiej, kościół św. Jakuba został zbudowany z inicjatywy biskupa Hezilosa z Hildesheim (panującego w latach 1054–1079), aby zademonstrować obecność biskupa na wschodnim krańcu diecezji, w pobliżu pałacu cesarskiego. Dokument Hezilosa poświadcza istnienie kościoła w 1073 roku. 

Jednocześnie kościół św. Jakuba mógł być również kościołem miejskim od samego początku. Patronat św. Jakuba sugeruje, że jego fundatorami byli zamożni pielgrzymi na drodze św. Jakuba. W późnym średniowieczu kościół św. Jakuba ustąpił znaczeniu młodszemu i większemu kościołowi targowemu św. Kosmy i Damiana. Kościół św. Jakuba stał się teraz kościołem cechów rzemieślniczych. W XVI wieku kościół św. Jakuba dał decydujący impuls do przyjęcia wiary luterańskiej w mieście. W 1529 roku delegacja z Goslar udała się do Marcina Lutra i otrzymała od niego list poparcia wraz z wezwaniem do umiarkowania i niestosowania przemocy. Wraz z ordynacją kościelną Nikolausa Amsdorfa z 1531 roku wszystkie kościoły w mieście stały się luterańskie. Następnie kościół św. Jakuba został przydzielony parafii przy rynku i tymczasowo służył wyłącznie do nabożeństw pogrzebowych. 

Od XVIII wieku katolicy zaczęli ponownie osiedlać się w Goslarze. Nabożeństwa katolickie odbywały się jedynie poza miastem, w klasztorach augustianów w Riechenbergu i Grauhofie. Sekularyzacja w 1803 roku przyniosła kres tym klasztorom. W tym samym roku rząd pruski przekazał kościół św. Jakuba katolikom. Kościół otrzymał wyposażenie z kasowanych klasztorów. W 1805 roku ksiądz Godehard Ontrup odprawił pierwszą mszę. Industrializacja w XIX wieku spowodowała wzrost miasta, a wraz z nim społeczności katolickiej. Wysiedlenia ludności ze wschodu po II wojnie światowej przyniosły gwałtowny wzrost katolików. 

Obecnie parafia św. Jakuba Starszego, z trzema kościołami filialnymi w Grauhof, Jürgenohl i Oker, liczy blisko 6000 wiernych. 

Kościół św. Jakuba z XI wieku był wczesnoromańską, trójnawową bazyliką filarową z płaskim dachem, transeptem, apsydą główną i dwiema apsydami bocznymi. W XII wieku otrzymał westwerk, który zachował się do dziś. Jest to rzeźbiarsko zdobiona bryła z dwiema dwupiętrowymi, ośmiokątnymi i stożkowymi wieżami. Wewnątrz znajduje się galeria patrona (obecnie mieszcząca organy). 

Około 1250 roku płaski sufit nawy głównej został zastąpiony sklepieniem kolebkowym. Do istniejących filarów dodano wzmocnienia i żebra, aby go podtrzymać, a także stworzono ozdobne kapitele w stylu późnoromańskim i wczesnogotyckim. Wkrótce potem chór i apsyda zostały zburzone, a na ich miejsce zbudowano większy i wyższy chór gotycki z wielobocznym sklepieniem i maswerkowymi oknami.

Najgłębsza zmiana nastąpiła między 1506 a 1512 rokiem, kiedy nawę główną w stylu bazylikowym przekształcono w kościół halowy poprzez wyburzenie starych naw bocznych i budowę szerszych i wyższych. Nowy portal południowy został podkreślony misternie zaprojektowanym przedsionkiem. Różne remonty przeprowadzone w połowie XVIII wieku przyniosły dalsze zmiany w wyglądzie kościoła. Nad nawą główną położono ciągły dach, a pozostałe szczyty transeptu usunięto. Aby poprawić oświetlenie, usunięto maswerki ze wszystkich okien.

Kościół św. Jakuba szczyci się bogatym barokowym wyposażeniem pochodzącym z rozwiązanego klasztoru Riechenberg. Należą do niego ołtarz główny i dwa ołtarze boczne, konfesjonał oraz ławki. Najstarszym elementem wyposażenia jest późnogotycka Pieta (Hans Witten, 1520). Chrzcielnica, ambona i renesansowy prospekt organowy pochodzą z okresu luterańskiego.

Potężna baszta Zwinger w Goslar

Zwinger w Goslarze to wieża obronna i część fortyfikacji dawnego miasta cesarskiego Goslar. Znajduje się w południowej części miasta i została zbudowana w 1517 roku. Fortyfikacje miejskie wymagały szczególnej ochrony w postaci potężnej wieży artyleryjskiej. Z murami o grubości 6,5 metra u dołu, średnicy 26 metrów i wysokości 20 metrów, Zwinger jest jedną z najpotężniejszych wież obronnych w Europie. Obok znajduje się tani parking, z którego jest blisko do starówki Goslar.

Pomnik upamiętniający niemieckich jeńców wojennych z czasu II wojny światowej w Goslarze

W centrum Goslar, niedaleko pałacu cesarskiego (Kaiserpfalz), stoi ogromny posąg autorstwa prof. Fritza Theilmanna, zatytułowany „Griff in die Freiheit” (Uchwyć wolność). Dzieło powstało w 1955 roku na zlecenie Stowarzyszenia powracających, jeńców wojennych i rodzin osób zaginionych w Niemczech. Figura na kamiennym cokole wspina się na drut kolczasty ogrodzenia obozu jenieckiego, stając się symbolem byłych niemieckich jeńców wojennych z czasu II wojny światowej. 

Kilka metrów bliżej znajduje się kamień upamiętniający Niemców wypędzonych po zakończeniu wojny.

Hospicjum Wielki Święty Krzyż w Goslarze

Budynek Wielkiego Świętego Krzyża w Goslarze został wzniesiony w 1254 roku jako hospicjum. Oferował nocleg oraz wyżywienie potrzebującym, chorym i sierotom, a także pielgrzymom i innym podróżnym. Wielki Święty Krzyż to najstarsza zachowana budowla miejska w Niemczech. Został założony z politycznym zamiarem wypędzenia krzyżaków i ich szpitala z miasta. Działka została wykorzystana do budowy potężnego budynku halowego. Dziś w ośmiu pomieszczeniach miejscowi rzemieślnicy sprzedają swoje prace. Wiele elementów romańskich, takich jak okna i kaplica poświęcona Janowi Chrzcicielowi, zachowało się do dziś. Cechą szczególną budynku jest to, że w bocznym skrzydle znajdują się współczesne mieszkania dla osób starszych, dzięki czemu budynek nadal spełnia swoją funkcję społeczną 750 lat po założeniu.

Kościół kolegiacki w Goslarze (Goslarer Dom)

Kościół nazywany jest błędnie jako katedra w Goslarze, bowiem nie była to właściwie siedziba biskupa, ale był kościołem kolegiackim pod wezwaniem świętych Szymona i Judy w Goslarze w Niemczech. Został zbudowany w latach 1040–1050 jako część dzielnicy pałacowej. Do dziś zachowała się jedynie kruchta północnego portalu. W XIX wieku budowla została rozebrana w celu zdobycia materiału budowlanego. Był to kościół kanoników benedyktyńskich.