Dom Piłata, gdzie kuto zbroje

Dom Piłata w Norymberdze (Pilatushaus) to dom mieszczański pochodzący z późnego gotyku. Znajduje się w Sebalder Altstadt niedaleko zamku, przy Tiergärtnertorplatz. Został wybudowany w 1489 roku i należał do płatnerza Hansa Grünwalda. Tu płatnerze przygotowywali dla szlachty zbroje na turnieje i wojny. Nazwę Dom Piłata budynek uzyskał w XVII wieku, kiedy tu wyruszano na ścieżki drogi krzyżowej prowadzące w kierunku cmentarza św.  Jana (Johannisfriedhof).

Czarownica spod norymberskiego zamku

Czarownica na miotle siedzi sobie nieopodal norymberskiego zamku.

A obok Frankenstein? Któż to wie...

Kaiserburg w Norymberdze

wewnętrzny dziedziniec zamku cesarskiego

Pierwsza wzmianka o Norymberdze pojawiła się w 1050 roku i wtedy nazywano miasto Nuorenberc, czyli skalista góra i tu wybudowano zamek, późniejszą siedzibę cesarską.

plan zamku w Norymberdze

1    Innerer Burghof
2    Palas
3    Kaiserkapelle (Doppelkapelle)
4    Kemenate (Kaiserburgmuseum)
5    Tiefer Brunnen

6    Sinwellturm
7    Fünfeckturm
8    Walburgiskapelle
9    Kaiserstallungen
10  Luginsland

Kiełbaski przez zamek

Sinwellturm

Istnieje ciekawa historia związana z zamkiem norymberskim i jego bramą. W dawnych czasach zamykano na noc bramy miasta i klucze odnoszono na zamek. Spóźnieni wędrowcy, a przede wszystkim kupcy musieli czekać do rana. Miejscowi karczmarze litowali się nad nimi i podawali im kiełbaski właśnie przez dziurkę od klucza. Dlatego kiełbaski są cienkie na palec i krótkie, bo mają zaledwie dziewięć centymetrów.

Obecnie dalej robi się kiełbaski norymberskie. Porcja zawiera tuzin pysznych kiełbasek z chudego mięsa o dużej zawartości majeranku i zawsze są pieczone na grillu. Na pewno podadzą nam je z chrzanem i gorącą, kwaszoną kapustą z kminkiem. Do tego piwo i można się naprawdę zastanowić, które kiełbaski są lepsze, bo spór o nie z Ratyzboną trwa nadal.

Sinwellturm i przedzamcze

Studnia z łaźnia na zamku norymberskim

te dwa domki to łaźnia i studnia, w głębi Heidenturm, czyli wieża pogańska choć to wieża kaplicy

Po przekroczeniu starych bram zamkowych mamy budynek łaźni z najstarszą i najgłębszą studnią na świecie. Ma 60 metrów głębokości. Ciekawa jest historia jej budowy, bo trudno się domyśleć jak wykonano tak głęboką studnię w dawnych czasach, bo przecież brakowało powietrza na dole i błoto. W historycznych zapiskach jest dokładny opis. Dzielono deskami uszczelnionymi gliną otwór studni na połowę, na prawie całej długości. Na samym dole, w jednej części rozpalano ognisko i powstawał wymuszony obieg powietrza. Ciepłe wznosiło się do góry, a w to miejsce zasysało się zimne, świeże powietrze.

Stajnia cesarska - Kaiserstallung

po lewej Kaiserstallung i umocnienia zamkowe

Sam pałac cesarski w Norymberdze nie jest zbyt duży, ale budynki przyległe są niesamowicie olbrzymie, bo świta liczyła sobie czasem do 2000 tysięcy osób. Stajnie były piętrowe i mieściły nawet 500 koni, prowadzonych na poszczególne kondygnacje po specjalnych platformach.

Zamek cesarski w Norymberdze

Zamek cesarski w Norymberdze to średniowieczne centrum wpływów. Przez ponad pół wieku zamek w Norymberdze był jednym z najważniejszych ośrodków cesarskich w Świętym Imperium Rzymskim Narodu Niemieckiego. W średniowieczu cesarze i królowie nie zamieszkiwali w stolicy, ale zamiast tego podróżowali po swoim imperium, utrzymując dwór w zamkach takich jak Zamek Cesarski w Norymberdze. Prace budowlane rozpoczęły się w pierwszej połowie XI wieku i rozbudowywano go podczas panowania cesarza Fryderyka Barbarossy.

zabudowania obok wejścia do Kaiserburgu

panorama Norymbergi z zamku cesarskiego, który dominuje nad miastem

Kościół św. Sebalda w Norymberdze

kościół św. Sebalda

Kościół św. Sebalda (St. Sebald, Sebalduskirche) to romańsko-gotycka świątynia ewangelicka w Norymberdze, położona na Albrecht-Dürer-Platz, naprzeciwko starego ratusza. Dedykowany świętemu Sebaldowi, VIII wiecznemu pustelnikowi i misjonarzowi, który jest patronem Norymbergi. Dawna fara górnej części Starego Miasta, należąca do diecezji bamberskiej. Od reformacji (1525), do dnia dzisiejszego kościół należy do gminy ewangelickiej. Znany od XII w. W następnym stuleciu wzniesiono romańską, dwuchórową bazylikę, która na początku XIV stulecia otrzymała wczesnogotyckie nawy boczne i kaplice. W 1379 ze względu na kult św. Sebalda spoczywającego we wschodniej części kościoła wzniesiono wielki, trójnawowy chór wschodni zbudowany w stylu gotyku. Od strony architektonicznej łączy formy późnoromańskie (chór zachodni, korpus nawowy), z gotyckimi (prezbiterium, kaplice boczne, portale wejściowe). Zachował się w znacznej części gotycka dekoracja architektoniczna i wystrój wnętrza, m.in. dwie figury Madonny z Dzieciątkiem (XIV i XV w.), św. Krzysztofa (1442 r.), św. Katarzyny z ok. 1320., późnogotycki nagrobek świętego Sebalda i kilka dzieł Wita Stwosza.

Po prawej stronie epitafium Pawła Volckamera, dzieła Wita Stwosza, po lewej ołtarz św. Piotra

Epitafium Pawła Volckamera jest to pierwsze dzieło Wita Stwosza wykonane w Norymberdze (po opuszczeniu Krakowa w 1496 roku), datowane na 1499 rok. Składa się z trzech piaskowcowych reliefów ze scenami pasyjnymi: Ostatniej Wieczerzy, Modlitwy w Ogrojcu i Pojmania, oraz wizerunkami fundatora i jego dwóch żon, Apolonii i Małgorzaty. W opracowaniu płaskorzeźb Wit Stwosz wykorzystał doświadczenia z krakowskiego okresu twórczości, co poświadcza podobieństwo przedstawienia Ogrojca do płaskorzeźby o tej samej tematyce z cmentarza parafii Mariackiej w Krakowie. Ponad epitafium figury Vir Dolorum i Mater Dolorosa.

nawa boczna

Po bawarsku

bawarska kelnerka

w drodze do piwialni

w oczekiwaniu na piwo

Dom Albrechta Dürera

W głębi widać dom Albrechta Dürera, niemieckiego malarza i grafika, uważanego za najwybitniejszego artystę niemieckiego renesansu. Dom został wybudowany około 1420 roku, artysta mieszkał i pracował w nim od 1509 do swej śmierci tj. 1528.

Szczęśliwa, piękna studnia

Schöner Brunnen (Piękne źródło, Piękna studnia) to dawna studnia miejska w północno-zachodnim narożniku Rynku Starego Miasta w Norymberdze. Jedna z najbardziej znanych i rozpoznawalnych atrakcji historycznych Norymbergi. Jeden z mosiężnych pierścieni w kracie otaczającej studnię jest ruchomy. Panuje przekonanie, że trzykrotne przekręcenie go w lewo przynosi szczęście. Przekręcałem i oczekuje na spełnienie, haha. Studnia została wybudowana w latach 1385-1396 przez Heinricha Beheima w postaci wysokiej na 19 m, późnogotyckiej ażurowej wieżycy z kamienia, z licznymi figurami (m.in. Najświętszej Marii Panny, apostołów i proroków), a następnie otoczona kutym ogrodzeniem w formie kraty.

Elektorzy i cesarz w zegarze

kościół NMP i rynek norymberski

W kościele Najświętszej Marii Panny (Die Frauenkirche) w Norymberdze umieszczony został w 1509 roku zegar z pochodem figurek przedstawiających elektorów i cesarza Karola V (tzw. Männleinlaufsen), w ten sposób utrwalono Złotą Bullę, regulującą wybór cesarza niemieckiego. Świątynia jest jednym z największych kościołów w Norymberdze i znajduje się przy głównym rynku.

Grób cesarza

W pierwszej południowej kaplicy katedry monachijskiej znajduje się ogromny manierystyczny sarkofag cesarza Ludwika IV Bawarskiego (+1347), w ten sposób uczczony został jeden z dwóch zaledwie Wittelsbachów, którzy sięgnęli po koronę Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Obok cesarza spoczywa Beatrycze świdnicka, jego żona z dynastii Piastów śląskich.

Barokowy kościół Świętego Ducha w Monachium

wejście do świątyni

Kościół Ducha Świętego (niem. Heilig-Geist-Kirche) jest usytuowany w historycznym centrum miasta, tuż za kościołem św. Piotra i jest jedną z najstarszych świątyń w stolicy Bawarii. Zaczątkiem świątyni była kaplica w stylu romańskim, wzniesiona w 1208 roku przy hospicjum. Po pożarze miasta stanął w tym miejscu nowy kościół w stylu gotyckim pod wezwaniem Ducha Świętego, ukończony w 1392 r. W I poł. XVIII wieku został on całkowicie przebudowany w stylu barokowym. Po sekularyzacji dóbr kościelnych w Bawarii w 1806 r. hospicjum uległo również sekularyzacji, a następnie zostało częściowo rozebrane by umożliwić rozwój wielkiego, istniejącego do dziś placu targowego (niem. Viktualienmarkt). Wnętrze kościoła przedstawia dziś mieszaninę gotyku i baroku.

Król Max

Pomnik króla Maxa I Józefa na Max-Joseph-Platz

Król Max to bawarski król Maksymilian I Maria Michał Jan Baptist Franz de Paula Józef Kacper Ignacy Leszek Nepomucen Wittelsbach. Wprowadził nowy kodeks karny, wprowadził podatki dla wszystkich bez względu na status społecznych, przeprowadził sekularyzację dóbr kościelnych. W polityce zagranicznej sympatyzował z Francją. Na mocy pokoju w Preszburgu przestało istnieć Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego i wszyscy dotychczasowi elektorzy przyjęli tytuły królewskie. 1 stycznia 1806 roku w Monachium Maksymilian Józef został pierwszym królem Bawarii. Osobiście uczestniczył w kongresie wiedeńskim, gdzie otrzymał Wurzburg w zamian za zrzeczenie się na rzecz Austrii Tyrolu i Salzburga.

Dzik panuje w klasztorze

W Monachium przed byłym klasztorem i kościołem augustianów stoi rzeźba dzika. Bowiem od 1966 roku w murach dawnego klasztoru panuje tematyka myśliwska. Znajduje się tu niemieckie muzeum myśliwstwa i rybołówstwa. Dawny kościół augustianów św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty to gotycka bazylika (z końca XIII-XV wieku), wnętrze zostało w 1619/20 roku przebudowane w stylu barokowym, a w 1803 roku sam kościół utracił funkcje sakralne. I dziś przed wejściem dzik zaprasza do zwiedzania trofeów myśliwskich, choć mury budowli nie utraciły rysów kościelnych.

Pucz piwiarniany przy Feldherrnhalle

Feldherrnhalle w całej okazałości

Johan von Tilly, katolicki wódz z czasów wojny trzydziestoletniej

von Wrede, bawarski marszałek z czasów wojen napoleońskich

środkowa rzeźba nawiązuje do zwycięskiej wojny z Francją

Do 1816 roku stała tu gotycka brama miejska, w latach 1841-4 powstała tu trójarkadowa Feldherrnhalle na wzór florenckiej Loggia dei Lanzi. Budowla pełniła rolę pomnika poświęconego bohaterom Bawarii. Stąd wewnątrz znajdziemy wodzów: von Tilly'ego i von Wrede. Potem pojawiła się środkowa kompozycja rzeźbiarska poświęcona bohaterom wojny francusko-pruskiej z lat 1870-1. W czasie nieudanego puczu Hitlera w 1923 roku odbył się tu słynny marsz do Feldherrnhalle, zginęło wówczas 16 zwolenników Hitlera i 4 policjantów. Pucz monachijski nazywany był też piwiarnianym. Tłum został rozproszony, a Hitler zwiał. Kiedy doszedł do władzy w 1933 roku pucz stał się głównym elementem kultu faszystowskiego, a budowla pomnikiem niemal kultowym.

Michael Jackson jako renesansowy kapelmistrz?

pomnik Orlando di Lasso

cokół opanowany przez fanów Michaela Jacksona

obok Bayerisches Hof, luksusowy hotel, w którym nocował Michael Jackson

Orlando di Lasso to jeden z najwybitniejszych kompozytorów i kapelmistrzów późnego renesansu, który działał na dworze monachijskich Wittelsbachów. Za jego przewodnictwa bawarska kapela dworska należała do najlepszych i najliczniejszych tego rodzaju zespołów w Europie. Na Promenadeplatz ustawiono na jego część pomnik. Aktualnie pomnik został "zajęty" przez fanów Michaela Jacksona, którzy palą na nim świeczki, kładą kartki, listy, kwiaty, bowiem na przeciwko znajduje się hotel Bayerisches Hof, dawny pałac Montgelas, w którym nocował amerykański piosenkarz w czasie swych pobytów w Monachium. Gwiazdor podczas jednej z wizyt pokazywał fanom przez okno niemowlaka. Fani w ten sposób domagają się ustawienia pomnika dla Michaela Jacksona w Monachium.

O lwie, bazyliszku, smoku i wężu u stóp Maryi

walczący putto ze smokiem

putto i wąż

W Monachium na Marienplatz w 1638 roku wzniesiono kolumnę maryjną (niem. Mariensäule), upamiętniającą koniec szwedzkiej inwazji. Podczas wojny trzydziestoletniej elektor Maksymilian I złożył ślubowanie z prośbą o ocalenie Monachium i Landshut z zawieruchy wojennej. Monachium zostało zajęte przez oddziały szwedzkie, wojsko domagało się zniszczenia miasta w zemście za spustoszenie Magdeburga. Mimo tragicznej sytuacji król szwedzki Gustaw II Adolf oszczędził je wbrew woli swych żołnierzy. To wydarzenie ocalenia przeszło w pamięci jako cud z Monachium. A Maksymilian nakazał ustawić kolumnę z marmuru ku czci Maryi, patronki i opiekunki Bawarii (Schutzfrau Bayerns). Przy cokole znajdują się cztery walczące putta ze zwierzęcymi przedstawieniami plag. Lew ucieleśnia wojnę, bazyliszek dżumę, smok głód i wąż herezję. Kolumna wyznacza środek geograficzny miasta i stąd mierzy się również odległości w mieście. 

Zaczarowana Julia

Julia z uwiędłymi kwiatami

Przy Marienplatz w Monachium obok Starego Ratusza znajduje się rzeźba "Zaczarowanej Julii", dar od Verony miasta partnerskiego Monachium. Dotknięcie (potarcie, przytulenie) odpowiedniej części Julii (piersi) przynosi szczęście w miłości.